PTSD psycholog Gdańsk

Zespół stresu pourazowego

Nie każda reakcja po trudnym zdarzeniu oznacza PTSD. Po wypadku, przemocy, nagłej stracie, doświadczeniu zagrożenia albo byciu świadkiem traumatycznych wydarzeń wiele osób przez jakiś czas gorzej śpi, wraca myślami do tego, co się stało, jest bardziej napiętych, drażliwych albo wycofanych. To może być naturalna reakcja organizmu na przeciążenie.

U części osób objawy z czasem słabną, ale u części utrzymują się dłużej, zaczynają dezorganizować codzienność i wtedy mówimy o zespole stresu pourazowego. PTSD może dotyczyć zarówno młodzieży, jak i dorosłych. Nie jest oznaką słabości ani „przesadzania”, tylko realną konsekwencją traumy, która nadal działa w psychice i ciele, mimo że zagrożenie już minęło.

PTSD – czym jest i kiedy warto myśleć o konsultacji?

• Wiele osób poszukuje pomocy kiedy, gdy objawy trwają już długo. Tymczasem warto zgłosić się wcześniej — nie po to, żeby od razu dostać „etykietę”, ale żeby zrozumieć, co dzieje się z układem nerwowym, snem, emocjami i codziennym funkcjonowaniem.
• PTSD może rozwinąć się po doświadczeniu lub byciu świadkiem poważnie zagrażającego, przerażającego albo bardzo obciążającego wydarzenia; czasem także po informacji o traumie, która spotkała bliską osobę. Objawy zwykle utrzymują się dłużej niż miesiąc i wpływają na relacje, naukę, pracę albo zwykłe codzienne funkcjonowanie.
• W praktyce konsultacja ma sens wtedy, gdy nie wracasz do równowagi, mimo że od zdarzenia minął już czas. To może wyglądać bardzo różnie: ktoś unika określonych miejsc, ktoś nie może spać, ktoś funkcjonuje „normalnie”, ale żyje w ciągłym napięciu, a ktoś inny ma wrażenie, że ciało cały czas zachowuje się tak, jakby zagrożenie nadal trwało.

Jak może objawiać się zespół stresu pourazowego?

Najbardziej charakterystyczne w PTSD jest to, że trauma nie zostaje „zamknięta” w przeszłości. Wraca w snach, obrazach, napięciu, unikaniu i nadmiernej czujności. U jednej osoby dominują flashbacki i koszmary, u innej drażliwość, odrętwienie emocjonalne albo wycofanie z relacji. Często pojawiają się też trudności z koncentracją, snem i poczuciem bezpieczeństwa.

Nawracające wspomnienia i koszmary

Osoba może mimowolnie wracać do zdarzenia, mieć flashbacki, koszmary albo silne reakcje ciała na bodźce kojarzące się z traumą.

Unikanie

Częste jest unikanie rozmów, miejsc, osób, sytuacji albo tematów przypominających o tym, co się wydarzyło. Na zewnątrz może to wyglądać jak dystans, chłód albo „niechęć”, ale w środku zwykle chodzi o próbę obrony przed przeciążeniem.

Stałe napięcie i nadmierna czujność

PTSD często wiąże się z poczuciem ciągłego alarmu: łatwym przestrachem, drażliwością, problemami ze snem, trudnością z odprężeniem i przekonaniem, że trzeba być stale gotowym na zagrożenie.

Zmiany nastroju, odcięcie i trudność w relacjach

Poczucie odrętwienia, winy, wstydu, izolacji, utrata zainteresowań, trudność z bliskością i zaufaniem — to także część obrazu pourazowego, zwłaszcza gdy doświadczenie naruszyło poczucie bezpieczeństwa w relacjach.

PTSD u młodzieży – na co rodzic i sam nastolatek powinni zwrócić uwagę?

U młodzieży zespół stresu pourazowego nie zawsze wygląda jak „typowe wspominanie traumy”. Częściej widać drażliwość, wybuchy, wycofanie, problemy z koncentracją, bóle brzucha lub głowy, trudność z pójściem do szkoły, koszmary, problemy ze snem albo spadek zainteresowania tym, co wcześniej było ważne. Reakcje młodych osób po traumie są też silnie związane z tym, czy mają bezpieczne wsparcie dorosłych i czy otoczenie rozumie, co się z nimi dzieje.

Dlatego psycholog PTSD dla młodzieży nie pracuje wyłącznie z objawem. Patrzy szerzej: na szkołę, rodzinę, relacje rówieśnicze, sen, ciało i to, jak nastolatek próbuje radzić sobie z napięciem. Czasem młoda osoba nie powie wprost, że przeżywa traumę — ale pokaże to wycofaniem, agresją, zamrożeniem albo ciągłym napięciem.

Psycholog PTSD Gdańsk a psychoterapeuta PTSD Gdańsk – jaka jest różnica?

Psycholog – zespół stresu pourazowego to często najlepszy pierwszy krok. Konsultacja pozwala uporządkować objawy, odróżnić naturalną reakcję po traumie od trudności, które się utrwalają, i sprawdzić, jaka forma pomocy będzie najbardziej adekwatna. To także moment, w którym można spokojnie nazwać to, co dzieje się z ciałem, snem, pamięcią, napięciem i codziennym funkcjonowaniem.

Psychoterapeuta PTSD prowadzi dłuższą pracę terapeutyczną, gdy objawy utrzymują się, wracają albo wyraźnie wpływają na relacje, naukę, pracę i poczucie bezpieczeństwa. Oficjalne wytyczne APA dla dorosłych wskazują jako zalecane podejścia psychoterapeutyczne kilka form terapii poznawczo-behawioralnej ukierunkowanej na traumę, a NHS podaje, że u dzieci i młodzieży stosuje się m.in. trauma-focused CBT, a w niektórych przypadkach także EMDR.

Jak wygląda pierwsza konsultacja?

Pierwsza wizyta nie polega na wymuszaniu szczegółowego opowiadania o traumie. Dobra konsultacja ma służyć zrozumieniu sytuacji i zbudowaniu poczucia bezpieczeństwa. Rozmawia się o tym, co dzieje się teraz: jakie objawy pojawiają się najczęściej, co je uruchamia, jak wygląda sen, napięcie, koncentracja, relacje, szkoła lub praca oraz co pomaga choć trochę obniżyć przeciążenie. Podejście trauma-informed zakłada bezpieczeństwo, zaufanie, współpracę i odzyskiwanie sprawczości, a nie „wypychanie” człowieka w opowieść, na którą nie jest gotowy.

• U młodzieży ważna bywa także rozmowa z rodzicem lub opiekunem, ale bez odbierania nastolatkowi podmiotowości. Czasem już samo uporządkowanie objawów daje ulgę, bo to, co wydawało się chaosem albo „dziwną reakcją”, zaczyna być zrozumiałą odpowiedzią organizmu na traumę.

Jak wygląda psychoterapia PTSD?

Psychoterapia PTSD nie jest rozmową „o wszystkim po trochu”. To zwykle uporządkowany proces, w którym pracuje się nad objawami pourazowymi, unikaniem, nadmiernym pobudzeniem, poczuciem zagrożenia i tym, jak trauma wpłynęła na myślenie o sobie, innych ludziach i świecie. W zależności od wieku, obrazu trudności i podejścia terapeutycznego praca może obejmować terapię ukierunkowaną na traumę, elementy pracy z ciałem i regulacją układu nerwowego, a u młodzieży także współpracę z rodziną.

Najważniejsze jest to, że terapia nie sprowadza się do „wracania do traumy dla samego wracania”. Jej celem jest zmniejszenie cierpienia, odzyskanie poczucia wpływu i przywrócenie większego bezpieczeństwa w codziennym życiu. PTSD można skutecznie leczyć także po dłuższym czasie od zdarzenia — to nie jest pomoc tylko „na świeżo po traumie”.

W jakich trudnościach pomagamy w MECAL Gdańsk?

W MECAL Gdańsk wspieramy młodzież i dorosłych, którzy zmagają się z objawami po traumie, przewlekłym napięciem, koszmarami, unikaniem, nadmierną czujnością, wycofaniem, trudnościami w relacjach, poczuciem winy, wstydem i obniżonym nastrojem. Pomoc może dotyczyć zarówno świeżych doświadczeń kryzysowych, jak i trudności, które wracają po latach i dopiero teraz zaczynają wyraźnie wpływać na codzienne życie.

Tam, gdzie to potrzebne, wsparcie można łączyć z innymi obszarami pracy kliniki: psychoterapią młodzieży i dorosłych, terapią rodzinną / systemową, pomocą w obszarze stanów depresyjnych u młodzieży, wsparciem przy lęku, ADHD czy konsultacją w ramach zespołu specjalistów. Przy traumie ważne bywa nie tylko leczenie objawu, ale też uporządkowanie całego kontekstu funkcjonowania.

Zespół stresu pourazowego Gdańsk – pomoc, która porządkuje chaos po traumie